Baza wiedzy

Wiedza i narzędzia przydatne w codziennej pracy Animatora

Użytkownicy

Aktywny senior to senior zdrowszy i szczęśliwszy

Spis treści

Sport i rekreacja w wypadku osób starszych to bardzo delikatny temat. Już sama terminologia to grząski temat, bo wiele osób, nawet jeśli doczekało się już wnuków, nie lubi określenia "senior".  Nie sposób też wybrnąć z problemu, mówiąc o osobach np. 50+, 60+, bo nie można jednoznacznie okrelić granicy wieku, za którą zaczyna się „wiek seniora”, osoby już nieco mniej sprawnej fizycznie i cierpiącej na dolegliwości związane ze starszym wiekiem takie jak osteoporoza, zwyrodnienia stawów, problemy z kręgosłupem, krążeniem itp.

Kiedy zostajemy seniorami?

Nawet naukowcy mają z tym problem. Wyróżniają trzy etapy w życiu: rozwój w okresie anafazy, stabilizację w okresie mezofazy oraz regres w okresie katafazy. O ile istnieje zgoda co do długości trwania pierwszego  okresu, który rozpoczyna się wraz z narodzinami, a kończy osiągnięciem dojrzałości w okolicach 25. roku życia, to określenie długości dwóch pozostałych przysparza problemów. Długość w miarę czasu mezofazy zależy od wielu czynników. Podstawowym jest jednak ruch, który warunkuje jak najdłuższe utrzymanie sprawności fizycznej. Drugi etap może trwać nawet do 60.-70. roku życia, przy zdrowym trybie życia i zażywaniu regularnego ruchu, ale może zakończyć się również w wieku 45-50 lat w razie jego braku.  Ostatni okres (katafaza) trwa od zakończenia mezofazy aż do śmierci. 

Aktywność fizyczna warunkiem dobrej starości

Aktywność fizyczna jest istotnym elementem pomyślnego starzenia. Niestety u większości osób w starszym wieku obserwuje się wyraźny spadek aktywności fizycznej, która ogranicza się do zakupów, pójścia do kościoła czy prostych czynności w domu.

Jak wskazują liczne badania aktywność ludzi w wieku starszym jest jednym z czynników, decydujących o jakości, ale również o długości życia. Im mniejsza aktywność (nie tylko fizyczna, ale i intelektualna), tym mniejsze pobudzenie organizmu i mniejsza mobilizacja jego aktywów odpornościowych. W przypadku aktywności fizycznej stymulacja biologiczna, aby była efektywna, powinna osiągać określony poziom intensywności, zależnie oczywiście od celów. Bywa jednak tak, że pomimo iż bodźce, które otrzymuje organizm, nie są wystarczająco intensywne ani regularne, aby wywołać trwałe i pozytywne zmiany sprawności mechanizmów zdrowotnych  (np. krążeniowo-oddechowych czy metabolicznych), to jednak samo uczestnictwo w aktywności ruchowej daje korzyści natury psychospołecznej czy kulturowej.

Jak podkreśla prof. Ewa Kozdroń od lat pracująca na rzecz popularyzacji aktywności fizycznej wśród osób starszych i wspierających ją zmian systemowych, „…wydaje się oczywiste, że wszelkie działania hamujące proces regresji i powodujące pozytywne zmiany w kreatywności człowieka starszego powinny rozpocząć się od odpowiedniego pobudzenia aktywności fizycznej, mającej bezpośrednie przełożenie na ogólny stan zdrowia, stanowiąc podstawę do aktywizacji w innych obszarach życia.”

Kiedy wolny czas staje się "przekleństwem"

Dodatkowym czynnikiem często mającym negatywny wpływ na samopoczucie starszych osób jest nadmiar czasu wolnego po przejściu na emeryturę. Dodatkowe 8 godzin w ciągu dnia działa demobilizująco, niektórzy seniorzy mają problem z zagospodarowaniem go.  Poza tym w naszym społeczeństwie niestety wciąż funkcjonuje stereotyp, że seniorowi nie wypada próbować nowych rzeczy. Widok starszej osoby maszerującej z kijkami wywołuje żartobliwe komentarze. Należy oswajać społeczeństwo z myślą, że szczęśliwy i zdrowy senior to senior aktywny i nie ma niczego niezwykłego w tym, że starsze osoby maszerują, ćwiczą, pływają, jeżdżą na rowerze.

Wówczas ten podarowany emerytom czas wolny będzie spełniał swoje funkcje: wypoczynkową jako czas na regenerację sił fizycznych i psychicznych, rozrywkową jako czynnik walki z monotonią dnia codziennego i rozwojową jako czas na rozwój swojej osobowości, intelektu i sprawności. Tak rozumiany i wykorzystywany czas wolny może zamiast stresować stać się źródłem radości i przyjemności. 

Uzbrojeni w tę wiedzę możemy skuteczniej zachęcać seniorów do aktywności fizycznej również na orlikach.

Źródła i publikacje poświęcone aktywizacji osób starszych:

Aktywizacja osób w starszym wieku jako szansa na pomyślne starzenie”, Małgorzata Kaczmarczyk, Elżbieta Trafiałek, "Gerontologia Polska", tom 15, nr 4, 116–118

Jagła J. (2003), Zdrowotne walory aktywności ruchowej w dobie postępu cywilizacyjnego. Piła.

Kuński H., Jagier A. (1989): Ruch doskonali i uzdrawia serce. Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej, Warszawa.

Rembowski J. (1984), Psychologiczne problemy starzenia się człowieka. Warszawa, PWN.

Szałtynis D., Kochańczyk T. (1997), Aktywność fizyczna w promocji zdrowego starzenia. Wydawnictwo TKKF, Warszawa.

Szatur - Jaworska B. i wsp. (2006), Podstawy gerontologii społecznej, Warszawa.

Wnuk W. (2006), Czas wolny osób starszych - problem rzeczywisty czy wymyślony? w: Trzeci wiek drugiej płci, Zierkiewicz E., Łysak A., Wrocław.

Wolańska T. (1996), Uczestnictwo w kulturze fizycznej prze całe życie, w: Aktywność ruchowa osób starszych, red. A. Jopkiewicz, Wydział Pedagogiczny WSP im. J. Kochanowskiego, Kielce.

Komentarze