Baza wiedzy

Wiedza i narzędzia przydatne w codziennej pracy Animatora

Partnerstwa lokalne

Jak budować partnerstwa lokalne?

fot. Marek Kowalczyk / Vistrad.pl

Spis treści

Partnerstwo lokalne to forma współpracy, umożliwiająca wspólne zaangażowanie się w działania różnym instytucjom, organizacjom, firmom czy osobom zainteresowanym konkretnym problemem albo zagadnieniem w wymiarze lokalnym. Dzięki zróżnicowaniu partnerów, działających w ramach realizacji jednego, wspólnego celu, tworzy się niezwykle silna grupa, której największym potencjałem jest właśnie jej różnorodność.

Idea partnerstw lokalnych sięga lat 80. XX wieku, kiedy w Wielkiej Brytanii trudna sytuacja społeczno-ekonomiczna i polityka silnej ręki ówczesnego brytyjskiego rządu, spowodowały, że ludzie postanowili wziąć sprawy w swoje ręce i zaczęli działać oddolnie. Zaczęto zawiązywać sąsiedzkie czy obywatelskie inicjatywy skupione na rozwiązywaniu konkretnych problemów.

Sukces brytyjskich partnerstw lokalnych spowodował, że ideę tę, tworząca się w latach 90. Unia Europejska, uznała za jeden z fundamentów rozwoju europejskiego społeczeństwa. W wielu swoich programach, zwłaszcza tych w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, nacisk stawiany jest na zawiązywanie i podtrzymywanie działania takich partnerstw.

Co charakteryzuje partnerstwa lokalne?

Partnerstwa lokalne są bardzo zróżnicowane, mają mniej lub bardziej formalne struktury. Jest jednak kilka cech, które są wspólne dla nich wszystkich:

Dobrowolność udziału

Organizacje czy osoby przystępujące do partnerstwa lokalnego robią to z własnej, nieprzymuszonej woli.

Działanie na rzecz rozwoju społeczności

Partnerstwa lokalne nie działają w celu zaspokojenia indywidualnych interesów ich członków. Głównym punktem ich zainteresowania jest dobro ogółu, społeczności, którą każda z organizacji reprezentuje.

Różnorodność partnerów

Ogromną siłą partnerstw lokalnych jest zróżnicowanie ich partnerów. Nie chodzi tu o liczbę zaangażowanych organizacji, ale o świadomość, że każda z nich reprezntuje nieco inny punkt widzenia, ma różne doświadczenia, innego rodzaju wiedzę i na co dzień współpracuje ze zróżnicowanymi grupami społecznymi.

Nastawienie na wspólne, długofalowe działania

Tworzenie partnerstwa ma sens tylko w perspektywie długofalowej. A taki proces trwa – wymaga od zaangażowanych osób czasu i cierpliwości. Podstawą jest przeprowadzenie odpowiedniej diagnozy, zrozumienie problemów, z którymi się mierzymy, a potem wspólne opracowanie planu działania i konsekwentna jego realizacja

Tworzenie lokalnej tożsamości

Jednym z efektów wspólnego działania jest tworzenie się silniejszych więzi między ludźmi, a przez to wzmacnianie poczucia przynależności i identyfikacji z grupą. Poprzez różnego typu działania: projekty, warsztaty, szkolenia, festyny, pikniki, zawody sportowe, organizacje partnerskie wspierają lokalną społeczność w procesie integracji.

Jakie są rodzaje partnerstw lokalnych?

Ze względu na sposób organizacji, możemy wyróżnić:

  • Partnerstwo o strukturze formalnej, czyli posiadające osobowość prawną
  • Partnerstwo nieformalne – bez osobowości prawnej.

Biorąc pod uwagę sposób realizacji działań, wyróżniamy:

  • Partnerstwa koordynujące, które działają na różnych obszarach i realizują zróżnicowane projekty
  • Partnerstwa wykonawcze (projektowe) – skupione na jednym typie działania, realizujące jedną inicjatywę
  • Klastry – partnerstwa łączące organizacje w ramach jednej branży. W tym przypadku dominuje współpraca firm z jednostkami naukowo-badawczymi, np. na uniwersytetach.

Partnerstwa zazwyczaj inicjowane są przez:

  • Lokalnych liderów – tworzone oddolnie, kierowane zazwyczaj bardzo silną motywacją do działania i wprowadzania zmian. Lokalnymi liderami mogą być zarówno indywidualne osoby, jak i organizacje, np. domy kultury albo organizacje społeczne
  • Lokalne firmy – tworzone zazwyczaj na większych, lepiej rozwiniętych gospodarczo obszarach
  • Lokalne instytucje publiczne i władze samorządowe – dzięki zaangażowaniu urzędników, takie partnerstwo ma ułatwiony dostęp do zaplecza administracyjnego, wiedzy o różnego rodzaju regulacjach oraz, co ważne - do osób decyzyjnych. Ich wadą jest jednak zbyt rozwinięty poziom biurokracji oraz często problem z adaptacją do partnerskiego sposobu współpracy, czyli dialogu jak równy z równym, a nie zwierzchnik i podwładny.

Niezależnie jednak od tego kto wysunie propozycję stworzenia partnerstwa lokalnego, bardzo ważne jest, aby takie partnerstwo łączyło w sobie wszystkie te trzy grupy: lokalnych liderów, biznes oraz organizacje sektora publicznego.

Na czym polega siła partnerstw lokalnych?

Siła partnerstw lokalnych przede wszystkim polega na fakcie, że różne organizacje, reprezentujące zarówno sektor publiczny, komercyjny oraz przedstawiciele społeczności, podejmują wspólne działania ukierunkowane na zmianę. W ramach tych działań są w stanie w najbardziej efektywny sposób wykorzystać wspólny potencjał, wiedzę i doświadczenie. Zaangażowanie lokalnego samorządu umożliwia przełożenie podjętych działań bezpośrednio na poziom regulacji publicznych. Udział partnerów umożliwia również dostęp do funduszy – prywatnych, samorządowych, strukturalnych. Obecność kluczowych osób – liderów, osób decyzyjnych, podnosi rangę wspólnych działań, które przez to, że wynikają z realnych potrzeb lokalnej społeczności, zyskują również poparcie tej społeczności. 

Potencjalne bariery

Partnerstwo lokalne opiera się na ludziach i relacjach między nimi. To, co jest ogromną zaletą takiego partnerstwa może stanowić jednocześnie dla niego zagrożenie. Sprzeczność interesów, brak lidera lub próba dominacji jednej organizacji, “słomiany” zapał, bierność i brak motywacji to najczęstsze problemy prowadzące do nieporozumień i konfliktów. Dlatego bardzo ważna jest otwarta komunikacja między partnerami, oparta na wzajemnym szacunku, i szybkie diagnozowanie oraz reagowanie na pojawiające się problemy. 

Obszary oraz zasady działania partnerstw lokalnych

Partnerstwa lokalne zazwyczaj działają w obszarach: edukacji, promocji zdrowia, pomocy społecznej, kultury, rynku pracy, gospodarki oraz innowacji. Podstawą efektywnego działania partnerstwa jest odpowiednie dobranie partnerów do problemu, z którym dana społeczność się mierzy.

Podstawowe zasady działania partnerstwa to:

  • Dobrowolność udziału
  • Równość partnerów względem siebie
  • Oddolny charakter podejmowanych inicjatyw
  • Działania w wymiarze lokalnym skierowane na rozwiązywanie rzeczywistych problemów lokalnej społeczności
  • Bliska współpraca – wspólne planowanie, podejmowanie decyzji i ich realizacja
  • Zaufanie, otwartość i transparentność działań
  • Otwarcie na rozwój i poszerzanie partnerstwa
  • Nowatorstwo działań i kompleksowe podejście do rozwiązywania problemów.
Kolejne etapy budowania partnerstwa lokalnego

Budowa partnerstwa lokalnego to proces organiczny, rozwijający się w miarę upływu czasu i rozmów z kolejnymi grupami zainteresowanymi przystąpieniem do realizacji wspólnych działań. Można jednak wyróżnić pewne etapy składające się na ten proces.

  • Podjęcie decyzji o konieczności założenia partnerstwa. Zazwyczaj organizacja czy grupa, która się tego podejmuje, wyrasta później na lidera partnerstwa.
  • Stworzenie listy potencjalnych partnerów, mając na uwadze ich możliwości działania oraz zróżnicowanie typów organizacji; zbadanie motywacji kierujących potencjalnymi partnerami.
  • Diagnoza dotycząca potencjalnego obszaru oddziaływania partnerstwa – trzeba wziąć pod uwagę, że możemy spotkać się zarówno z dużym entuzjazmem, jak i z potencjalną nieufnością czy wręcz niechęcią osób czy organizacji, które nie rozumieją celu zawiązania partnerstwa. Również z nimi warto podjąć dialog.
  • Określenie możliwych korzyści oraz “strat” dla partnerów – trzeba wyraźnie przedstawić co wiąże się z przystąpieniem do partnerstwa. Zazwyczaj nie są to korzyści finansowe jako takie, ale nawiązanie szerszej współpracy z organizacjami z różnych sektorów, wymiana doświadczeń, wzajemna nauka, większa widoczność wśród lokalnej społeczności oraz jej przychylność. “Straty” zazwyczaj wiążą się z czasem czy kosztami ponoszonymi w związku z tworzeniem się partnerstwa.
  • Analiza mocnych i słabych stron – umożliwia lepsze przygotowanie strategii, biorąc pod uwagę zarówno potencjał, jak i ewentualne deficyty – samego partnerstwa, ale również każdego z partnerów.
  • Etap konsultacji – polegający na przedstawieniu partnerom warunków organizacji partnerstwa oraz proponowanych zasad współpracy. Powinny one zostać zaakceptowane przez wszystkich partnerów.
  • Budowa struktury partnerstwa – określenie ról i metod zarządzania.
  • Ustalenie zasad współpracy – wybór lidera, ustalenie sposobu podejmowania decyzji, sposobu oraz częstotliwości komunikacji, trybu i częstotliwości sprawozdań oraz ewaluacji.
  • Określenie metod współpracy – sformułowanie planu działania oraz przydzielenie konkretnym partnerom zadań do realizacji.
  • Przystąpienie do realizacji opracowanego wspólnie planu.
Przykłady działań partnerstw lokalnych

Obszary działań partnerstw oraz typy angażujących się w nie organizacji są bardzo zróżnicowane. Poniżej przedstawiamy przykłady kilku takich partnerstw.

Przykładem może być Partnerstwo na rzecz aktywizacji społeczno-zawodowej matek powracających na rynek pracy. Jego celem jest wsparcie procesu powrotu na rynek pracy kobiet wychowujących dzieci poprzez ułatwianie im zdobywania kwalifikacji zawodowych, poszerzanie kompetencji miękkich, kontynuowanie edukacji oraz poprawa ich statusu materialnego. W tym celu członkowie partnerstwa przygotowują diagnozę sytuacji społeczno-zawodowej kobiet wychowujących małe dzieci, a następnie opracowują adekwatne rozwiązania. W ramach partnerstwa oferowane są warsztaty i szkolenia dla kobiet wychowujących małe dzieci oraz dla pracodawców chcących takie osoby zatrudnić. Partnerami projektu są: Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) Biuro Projektowe w Polsce, Fundacja Rozwoju Rodziny RoRo, Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Mokotów M.St. Warszawy.

Innym przykładem może być partnerstwo Kalejdoskop aktywności realizowane przez Stowarzyszenie „Czajnia” w partnerstwie ze Spółdzielnią Mieszkaniową w Tomaszowie Lubelskim, Lokalną Organizacją Turystyczną ROZTOCZE, Fundacją Rozwoju Lubelszczyzny, Stowarzyszeniem Rozwoju Lokalnego NIWA, Ośrodkiem Interwencji Kryzysowej i Agencją Rozwoju Roztocza Sp. z o.o. w ramach projektu “Partnerstwa Lokalne” Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowanego przez Polską Akademię Filantropii. Głównym celem partnerstwa jest podniesienie poziomu aktywnego spędzania wolnego czasu przez mieszkańców miasta. W ramach projektu zostały wyremontowane i zmodernizowane place zabaw znajdujące się na terenie administrowanym przez Spółdzielnię Mieszkaniową w Tomaszowie Lubelskim, a także został powołany do życia Klub Aktywności Społecznej. W ramach działalności Klubu zaproponowano mieszkańcom miasta różnego typu warsztaty, szkolenia, konkursy oraz imprezy plenerowe, których program został opracowany w porozumieniu z samymi mieszkańcami.

Więcej przykładów partnerstw lokalnych opisujemy w ramach Dobrych praktyk.

Opracowano na podstawie: Wójtowicz, J. „ABC partnerstwa lokalnego“, Szczecin, 2010. Publikacja dostępna w wersji elektronicznej: http://www.wzp.pl/rops1/pokl/nasze_publikacje_2013/abc_partnerstwa_lokalnego.htm.

Komentarze