Baza wiedzy

Wiedza i narzędzia przydatne w codziennej pracy Animatora

Infrastruktura Orlika

Jak dbać o boisko ze sztucznej trawy?

fot. Marek Kowalczyk / Vistrad.pl

Spis treści

Jak dbać na co dzień o boisko trawiaste? Czego unikać?

Podstawą codziennej troski o boisko ze sztuczną trawą jest m.in.:

  • Regularna kontrola stanu murawy
  • Usuwanie zanieczyszczeń, liści, szyszek czy śmieci
  • Lokalizowanie odklejeń czy miejsc, które wykazują takie tendencje. Po ewentualnym zlokalizowaniu takiego fragmentu boiska, trzeba usunąć spod niego granulat. Dzięki temu odklejenie nie będzie się powiększało, a trawa nie będzie zadzierała się do góry, co może być niebezpieczne dla użytkownków. Odklejony fragment należy usunąć z boiska lub dokonać podklejenia specjalnym klejem, po wcześniejszym oczyszczeniu taśmy flizelinowej i usunięciu granulatu z miejsca podklejenia. Alternatywnie można poczekać z naprawą na ekipę konserwacyjno–remontową.
  • W uzasadnionych przypadkach, raz w tygodniu można przeczesać płytę boiska specjalną szczotką z twardym włosiem, najlepiej ciągniętą przez ciągnik ogrodowy lub kosiarkę samobieżną.

Nie wolno dopuszczać do użytkowania boiska w obuwiu z twardymi, metalowym korkami. Prowadzi to do nieodwracalnych uszkodzeń trawy.

Jakie są objawy braku konserwacji?

Na każdej nawierzchni po jakimś czasie następuje niszczenie pojedynczych włókien trawy, ich zaginanie, zwijanie, aż do złamania. Objawia się to brakiem właściwego pionowania, pokładaniem się trawy, tzw. mechaceniem i wypadaniem włókien.

Przy dłuższej trawie, o wysokości włókna ok. 5-6 cm, daje się zauważyć często pozorny brak granulatu. Ten granulat tam jest, lecz zalega ubity w dolnej części płyty boiska i przez to nie spełnia swojej roli. Przy krótszej trawie, ok. 2-3 cm włókna, boisko wygląda jak przysypane granulatem, a trawa z trudem przebija się na powierzchnię. Czasami jest to efekt zastosowania za dużej ilości granulatu, ale zazwyczaj wynika to z zadeptania niskiej trawy i w konsekwencji - zasypania murawy granulatem wypełniającym.

Na Orliku zaczyna wyczuwać się zapach gumy, szczególnie latem, co jest spowodowane brakiem przewietrzania kiepskiej jakości granulatu SBR. W takim zbitym granulacie doskonałe warunki do rozwoju mają grzyby i inne szkodliwe drobnoustroje.

Pierwszymi objawami, że na płycie nie dzieje się dobrze są zazwyczaj stojące po kilkanaście godzin, a nawet dni, kałuże po padającym deszczu. To znak, że płyta nie ma żadnego drenażu. Granulat został tak szczelnie ubity, że przepuszcza wodę bardzo wolno lub nie robi tego wcale. Płyta staje się nierówna i bardzo twarda, zdecydowanie także spada jakość gry, i bywa, że stojąca woda uniemożliwia przez dłuższy okres korzystanie z boiska. 

Na zaniedbanej płycie boiska już po 3-4 miesiącach dochodzi do nieodwracalnych w skutkach zmian. Źdźbła sztucznej trawy zostają ubite i łamią się. Niknie efekt sprężystości na płycie. Piłka zdecydowanie gorzej się odbija. Na takim boisku zdecydowanie łatwiej również o kontuzję, a odniesione obrażenia po upadku są poważniejsze. Płyta przypomina boisko asfaltowe, na którym stawy narażone są na dużo większe obciążenia. 

Jeśli trawa się połamie to jedynym rozwiązniem, które nada płycie na nowo odpowiednie parametry gry, sprężystość i równą powierzchnię jest wymiana całej sztucznej nawierzchni. Nie mają wtedy sensu żadne zabiegi wzruszania, dosypywania granulatu czy czyszczenia powierzchni. Taką płytę należy tylko i wyłącznie wymienić.

Niekiedy zaobserwować można też odklejenia, zerwane połączenia pasów trawy. Często wyrwane zostają pasy trawy z białymi liniami, które tworzone są z krótszych, 20-30cm odcinków. Oderwanie się jednego takiego pasa powoduje efekt domino i stopniowe odklejanie się kolejnych. Trzeba wtedy jak najszybciej przystąpić do naprawy boiska.

Na czym polega konserwacja boiska trawiastego?

Na proces konserwacji składają się następujące czynności:

  • Przegląd całej płyty boiska, zlokalizowanie miejsc, gdzie pojawiają się zmiany w strukturze nawierzchni, odklejenia, ubytki itp.
  • Oczyszczenie z wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń naturalnych (liście, igły, szyszki) oraz śmieci
  • Szczotkowanie tzw. twarde, czyli zgrzebłem sprężynowym z odpowiednim naciskiem. Powoduje to dogłębną penetrację warstwy granulatu wypełniającego sztuczną trawę, prostuje włókna i je podnosi. Granulat zostaje rozbity, spulchniony i napowietrzony, jest luźniejszy i swobodnie leży między włóknami trawy.
  • Mechaniczne czyszczenie granulatu. Polega to na zebraniu warstwy granulatu na wibrujące sita o odpowiednim rozstawie oczek. Po zatrzymaniu na nich zanieczyszczeń z granulatu, oczyszczoną warstwę rozprowadza się z powrotem na murawie.
  • Kolejny krok to uzupełnienie granulatu, o ile stwierdzono taką potrzebę. Zabieg polega na równomiernym dosypaniu granulatu w miejscach tego wymagających. Średnio zużywa się ok. 500-1000kg granulatu w ciągu jednego sezonu.
  • Ostatni etap konserwacji to czesanie tzw. miękkie, czyli wczesanie granulatu pomiędzy włókna trawy. Powoduje to utrzymywanie się źdźbeł w pionie (o ile nie doszło wcześniej do nieodwracalnych zmian). Dzięki temu zabiegowi nadaje się boisku miękkość i elastyczność oraz rozprowadza warstwę granulatu równomiernie na całej powierzchni boiska. W miejscach niedostępnych w 100% dla maszyny, np. w bramkach lub za piłkochwytami,  należy zabiegi te wykonać ręcznie specjalnymi narzędziami.
  • Jeśli stwierdzono konieczność podklejeń, wykonuje się je po wszystkich mechanicznych zabiegach, aby nie uszkodzić podklejanych miejsc.
  • Konserwację kończymy przeglądem końcowym oraz sprzątaniem stref wokół boiska przy wykorzystaniu odkurzacza spalinowego lub dmuchawy.

Uwaga: konserwacja boiska trawiastego powinna być wykonywana tylko na suchej nawierzchni.

Jak często powinno się przeprowadzać konserwację?

Częstotliwość prac konserwacyjnych jest uzależniona od stopnia użytkowania boiska. Minimum to konserwacja raz w roku, na wiosnę. Z kolei producenci traw wymagają zazwyczaj 2-4 konserwacji w roku.

Przy średnim obłożeniu Orlika powinno wykonywać się prace konserwacyjne co najmniej 2 razy w roku, czyli na wiosnę i pod koniec lata. W wielu przypadkach sprawa niestety rozbija się o finanse, choć warto pamiętać, że inwestycja w regularną konserwację, pozwala zminimalizować ewentualne koszty przyszłych napraw.

Kiedy najlepiej wykonać prace konserwacyjne?

Na pewno po zimie, czyli po spłynięciu ostatniego śniegu i wyschnięciu boisk, w kwietniu/maju. Śnieg i inne zanieczyszczenia powstałe w ciągu zimy powodują m.in.: 

  • Utratę pionowego ułożenia źdźbeł
  • Zmniejszenie wytrzymałości na działania mechaniczne
  • Zbicie i stwardnienie zasypki z piasku lub granulatu
  • Niedrożność systemu odwodnienia
  • Zaleganie wody na powierzchni i nieodwracalne wypłukiwanie granulatu
  • Porastanie mchami, glonami i grzybami
  • Utratę parametrów bezpiecznego użytkowania
  • Zwiększony nakład pracy konserwatora/opiekuna obiektu.

Drugi cykl prac powinen zostać zrealizowany pod koniec sierpnia / na początku września.

Jak często należy czesać trawę?

Najlepiej jak najczęściej. Jeśli na wyposażeniu Orlika jest specjalna trójkątna szczota z twardym włosiem i jakiś pojazd do jej ciągnięcia, zabieg ten najlepiej stosować co najmniej raz w tygodniu, albo chociaż 2 razy w miesiącu. Nic nie zastąpi  konserwacji i profesjonalnego czesania specjalnymi zgrzebłami, ale na pewno takie czesanie służy włóknom trawy, a granulat w wierzchniej jego warstwie jest nieco luźniejszy.

Na co zwracać uwagę przy wyborze sztucznej trawy?

Sztuczna trawa produkowana jest w technologii tkania, opartej na włóknie polipropylenowym, polietylenowym lub poliamidowym. Jej podstawowymi parametrami technicznymi są: wysokość całkowita, gęstość (ilość włókien znajdujących się na metrze kwadratowym nawierzchni), ciężar włókna (DTEX) oraz rodzaj włókna, z którego jest wykonana. Trawa syntetyczna składa się z osnowy, bazy tkanej najczęściej z włókien polipropylenowych oraz z przetkanych przez osnowę i połączonych w pęczki włókien, tworzących runo. Osnowa z przetkanymi źdźbłami zabezpieczona jest od spodu przed wyrwaniem warstwą lateksu. Woda odprowadzana jest poprzez wykonane w osnowie otwory. Trawę syntetyczną produkuje się w kolorze zielonym (w różnych odcieniach) oraz czerwonym. Linie boisk wykonywane są w kolorach białym, żółtym lub czerwonym.

Najczęściej wyboru dokonuje wykonawca, który kieruje się warunkami specyfikacji przetargowej. Są one na tyle uniwersalne, że można spotkać wiele różnych rodzajów traw wielu producentów. Trawa na pewno powinna posiadać odpowiednie parametry użytkowe takie jak: toczenie i odbicie piłki, przyczepność i elastyczność, a także spełniać wymogi stawiane przez FIFA. Powinna również posiadać odpowiednie certyfikaty i atest PZH.

Najczęściej wybierana jest trawa o włóknie monofilowym, lecz lepsze są te o profilu łukowym lub owalnym. Te ostatnie są trwalsze, ale również droższe, a o wyborze często decyduje niestety cena.

Na co zwracać uwagę przy wyborze granulatu?

Najczęściej stosowany jest granulat SBR z recyklingu, następnie EPDM z recyklingu lub EPDM z produkcji pierwotnej (virgin) w kolorze szarym lub zielonym.

Optymalnym rozwiązaniem jest EPDM recykling ze względu na stosunek jakości do ceny. Surowcem są tu zużyte uszczelki z lekkiej gumy, które nie wydzielają nieprzyjemnego zapachu oraz zachowują dużą sprężystość i elastyczność.

Na ile zalecenia gwarancyjne mogą się różnić na Orlikach?

Nie ma jednej reguły, a warunki gwarancji mogą różnić się od siebie zasadniczo. Od przypadków, gdzie nie ma w ogóle słowa o konserwacji boiska, po takie, gdzie są zalecenia, aby przeprowadzać konserwację 3 razy w roku przez 5 lat. Rzadko można też spotkać zapis o konserwacji boiska poliuretanowego.

Należy przpeprowadzać systematyczną konserwację, a fakt ten odnotowywać w specjalnej książce serwisowej lub poświadczonym harmonogramie przeprowadzanych zabiegów na sztucznej trawie. Brak takiego harmonogramu, książeczki serwisowej lub faktur dokumentujących przeprowadzanie opisanych zabiegów stanowi utratę gwarancji, rękojmi czy wszelkich reklamacji związanych z użytkowaną nawierzchnią.

Jak dbać o boisko w zimę?

Boisko zielone można użytkować po wcześniejszym usunięciu nadmiaru śniegu. Przy pozostawieniu 1 cm warstwy śniegu, mamy pewność, że nie zaszkodzimy murawie, a dobry Animator wie jakie zajęcia można prowadzić w takich warunkach.

Odśnieżać boisko wolno tylko za pomocą odśnieżarki z wyrzutem bocznym, z wirnikiem ustawionym minimum 1-2 cm nad powierzchnią murawy. Zdecydowanie niewskazane jest odśnieżanie klasyczne szuflami, które powoduje mechaniczne niszczenie włókien trawy, jak również przemieszczenie się granulatu i tworzenie się jego skupisk w strefach bocznych, tam gdzie odgarniany jest śnieg.

Opracowano na podstawie rozmowy z Leszkiem Drążkiewiczem z firmy DZ System, zajmującej się pracami konserwacyjnymi na Orlikach oraz informacji ze strony www.dzsystem.pl.

Komentarze