Baza wiedzy

Wiedza i narzędzia przydatne w codziennej pracy Animatora

Nowe źródła pieniędzy

Słownik, czyli przydatna terminologia

fot. Marek Kowalczyk / Vistrad.pl

Spis treści

Analiza SWOT 

Metoda pozwalająca przeanalizować atuty i słabości organizacji/firmy/projektu wobec szans i zagrożeń stwarzanych przez otoczenie. Skrót SWOT pochodzi od pierwszych liter angielskich słów:

  • Strengths (mocne strony)
  • Weaknesses (słabe strony)
  • Opportunities (szanse)
  • Threats (zagrożenia).

Mocne i słabe strony odnoszą się do obecnej sytuacji. Sznase i zagrożenia – do przyszłości.

Beneficjent 

Podmiot zgłaszający projekt (osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej), który jest odpowiedzialny za jego realizację. Beneficjentem jest ten podmiot, który wnioskuje o dofinansowanie projektu i z którym następnie jest zawierana umowa o dofinansowanie projektu. Jest on odpowiedzialny za rozliczenie z postępu projektu i środki finansowe przyznane na jego realizację.  

Beneficjent ostateczny 

Osoba, instytucja lub środowisko (grupa społeczna) bezpośrednio korzystająca z wdrażanej pomocy.

Cel projektu 

Określenie w fazie wstępnej przygotowania projektu, planowanych efektów, jakie ma przynieść dane działanie. Cel powinien być SMART (ang. Simple, Measurable, Achievable, Relevant, Timely defined), czyli:

  • Prosty – jego zrozumienie nie powinno stanowić kłopotu, sformułowanie powinno być jednoznaczne i nie pozostawiające miejsca na luźną interpretację
  • Mierzalny – tak sformułowany, by można było liczbowo wyrazić stopień realizacji celu, lub przynajmniej umożliwić jednoznaczną "sprawdzalność" jego realizacji
  • Osiągalny – inaczej mówiąc realistyczny; cel zbyt ambitny podkopuje wiarę w jego osiągnięcie i tym samym motywację do jego realizacji
  • Istotny – cel powinien być ważnym krokiem naprzód, jednocześnie musi stanowić określoną wartość dla tego, kto będzie go realizował
  • Określony w czasie – cel powinien mieć dokładnie określony horyzont czasowy w jakim zamierzamy go osiągnąć.

Zamiast „SMART“, można również stosować polskojęzyczną „zasadę RUMAK“. Według tej zasady, dobry projekt jest:

  • R - realny
  • U – umiejscowiony w czasie
  • M - mierzalny
  • A - ambitny
  • K – konkretny.
Cele statutowe 

Dostarczają informacji o tym, po co powstała organizacja (stowarzyszenie, fundacja), co może robić, komu i w jaki sposób może pomagać, w jakich dziedzinach, obszarach działa. To, jakie konkretnie działania może prowadzić, podaje się w sposobach realizacji celów statutowych. Właściwie celem stowarzyszenia może być prawie wszystko, oczywiście pod warunkiem, że jest to zgodne z obowiązującym prawem. To, jak zostaną zapisane w statucie cele, wpływa m.in. na możliwość otrzymania dotacji,  korzystanie ze zwolnień podatkowych, przyjmowanie darowizn, itp.

Cross-financing 

Tzw. instrument elastyczności, czyli możliwość ponoszenia w projektach finansowanych z jednego funduszu do 10% kosztów projektu na zadania charakterystyczne dla innego funduszu, a ściśle związane z projektem. Dzięki temu instrumentowi możliwe jest sfinansowanie np. zakup sprzętu przy projekcie szkoleniowym, ale sprzęt ten musi być wykorzystywany przez kadrę projektu.

Dotacja 

Bezzwrotna pomoc finansowa, którą organizacja otrzymuje od grantodawcy lub sponsora, na jakiś cel zgodny z jej statutem. Dotacja najczęściej jest udzielona na zrealizowanie jakiegoś konkretnego działania (np. zorganizowanie letniego obozu dla dzieci). Może być też przeznaczona na wsparcie instytucjonalne organizacji, czyli np. na zakup sprzętu, szkolenia dla pracowników itp.

Dotacja celowa 

To podlegające szczególnym zasadom rozliczenia środki finansowe, przeznaczone na finansowanie lub dofinansowanie:

  • zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami
  • ustawowo określonych zadań, realizowanych przez jednostki inne niż jednostki samorządu terytorialnego
  • bieżących zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego
  • zadań zleconych do realizacji jednostkom nie zaliczanym do sektora finansów publicznych, w tym fundacjom i stowarzyszeniom
  • kosztów realizacji inwestycji.
Dotychczasowe doświadczenie 

Pytanie o dotychczasowe doświadczenie może pojawić się we wniosku o grant. Nawet jeśli nie masz bezpośrednio doświadczenia w tej konkretnej dziedzinie, pomyśl o podobnych projektach albo zastanów się czy wśród partnerów projektu nie ma kogoś o odpowiednim doświadczeniu.

Działania 

Są środkiem do realizacji celu projektu.

Ewaluacja 

Ocena/oszacowanie jakości (stopnia) realizacji projektu(jego faktycznych rezultatów) w stosunku do wcześniejszych założeń (oczekiwanych efektów). W przeciwieństwie do monitorowania lub kontroli, ewaluacja odnosi się do efektów długoterminowych. Zasadniczym celem ewaluacji jest stałe ulepszanie skuteczności i efektywności. Ewaluacja jest wykonywana jako: na wstępie, w trakcie i/albo po zakończeniu projektu.

Ewaluacja wstępna/ex-ante

Realizowana przed przystąpieniem do projektu. Celem ewaluacji ex-ante jest przede wszystkim wskazanie szczegółowych celów, które powinny być nią objęte oraz wybór narzędzi i środków, za pomocą których zostanie przeprowadzona. 

Ewaluacja w trakcie/ex-mid/on-going

Przeprowadzana w czasie projektu. Celem tej ewaluacji jest bieżąca ocena przebiegu projektu, aktualnych oczekiwań osób lub instytucji nim objętych oraz identyfikacja tych elementów, które wymagają modyfikacji lub usprawnienia. 

 Ewaluacja końcowa/ex-post

Przeprowadzana po zakończeniu projektu. Celem ewaluacji ex-post jest wskazanie efektu i rezultatów projektu oraz zebranie opinii osób oraz instytucji, którzy byli nim objęci. 

Grant 

Patrz: Dotacja.

Grupa docelowa 

Grupa albo grupy, do których projekt jest skierowany, np. kobiety po 40. roku życia, osoby niepełnosprawne, rodziny, dzieci z ubogich rodzin albo nauczyciele.

Interesariusze 

Są to osoby lub inne organizacje, które uczestniczą w tworzeniu projektu (biorą czynny udział w jego realizacji) lub są bezpośrednio zainteresowane wynikami jego wdrożenia. Interesariusze mogą wywierać wpływ na organizację prowadzącą projekt.

Karta oceny projektu 

Formularz ze wskaźnikami do oceny efektywności projektu.

Konkurs otwarty 

Jest ogłaszany i trwa do momentu, gdy suma, na którą opiewają złożone wnioski trzykrotnie przekroczy środki przeznaczone na dany konkurs. Od tego momentu jest jeszcze zazwyczaj siedem dni na złożenie wniosku, po czym konkurs się kończy.

Konkurs zamknięty 

Ma określoną datę rozpoczęcia i końcowy termin przyjmowania wniosków.

Koszty kwalifikowane 

Koszty, które podlegają refundacji. Żeby stworzyć poprawny budżet projektu dla danej instytucji, trzeba przede wszystkim wiedzieć, jakie koszty (kategorie kosztów) są akceptowalne w danym projekcie. Instytucje finansujące zarządzające środkami publicznymi zwykle publikują wytyczne dotyczące danego programu, elementem tych wytycznych jest katalog kosztów tzw. niekwalifikowanych, czyli takich, których nie można umieścić w budżecie danego projektu. Trzeba dobrze poznać te wytyczne, żeby wiedzieć, których kosztów nie można wykazać w budżecie danego projektu (np. koszt przygotowania projektu, koszt kredytu płynnościowego na pokrycie wydatków projektów w trakcie oczekiwania na kolejną transzę itd.) i które musimy pokryć ze środków własnych. Przed rozpoczęciem pracy nad budżetem projektu powinniśmy również poznać sposób rozliczania dotacji – rodzaj sprawozdawczości i wymaganej dokumentacji na potwierdzenie dokonanych wydatków. 

Kryteria dostępu 

Określają w sposób zerojedynkowy („spełnia-nie spełnia“) jakie warunki Wnioskodawca musi spełnić, aby w ogóle wziąć udział w konkursie, np.

  • Projekt jest adresowany wyłącznie do mieszkańców danego województwa.
  • Projekt będzie trwał nie dłużej niż dwa lata.
  • Budżet projektu będzie większy niż 5 tysięcy złotych, ale mniejszy niż 10 tysięcy złotych.
Kryteria formalne 

Kwestie związane z wymogami dotyczącymi sposobu zgłoszenia wniosku, np. liczba przesłanych egzemplarzy, odpowiednie załączniki, zgodność wymaganych podpisów, kompletność całej wymaganej dokumentacji.

Kryteria merytoryczne 

Dotyczą samej treści projektu. Na ile projekt spełnia wymagania danego konkursu? Czy sformułowane cele są zgodne z założeniami i możliwe do osiągnięcia? Czy projekt ma szansę rozwiązać problem, z którym się mierzy? itd.

Misja 

Jest deklaracją celów działalności firmy czy organizacji, np. misją Fundacji Orange jest „upowszechnianie wiedzy i prowadzenie projektów społecznych, dzięki którym nowe technologie staną się sprzymierzeńcem rozwoju społecznego”. 

Oferent 

Patrz: Wnioskodawca.

Partner

Instytucja, organizacja lub firma, która wspiera działania innej organizacji, czy to w zakresie merytorycznym czy finansowym. Partnerzy realizują w ten sposób wspólne cele.

Partnerstwo 

Według definicji Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, partnerstwo to współpraca pomiędzy różnorodnymi partnerami, którzy wspólnie w sposób systematyczny, trwały i z wykorzystaniem innowacyjnych metod oraz środków planują, projektują, wdrażają i realizują określone działania i inicjatywy, których celem jest rozwój lokalnego środowiska społeczno-gospodarczego i budowa tożsamości lokalnej wśród członków danej społeczności. 

Partnerstwo lokalne 

To platforma współpracy pomiędzy różnymi partnerami, którzy wspólnie w sposób systematyczny, trwały i z wykorzystaniem innowacyjnych metod i środków, realizują określone działania na rzecz społeczności lokalnej. To związek organizacji, instytucji, podmiotów działających wspólnie, mających wspólną misję i wizje, nastawionych na osiągnięcie określonych celów. To wreszcie prowadzenie trwałych i systematycznych działań przy wykorzystaniu zasobów organizacji działających w partnerstwie. Zaangażowanie lokalnych mieszkańców w tworzenie i wdrażanie strategii rozwiązywania lokalnych problemów społeczno-gospodarczych to rzeczywiste partnerstwo lokalne w działaniu.

Problem 

Problemem potocznie nazywa się sytuację trudną, z której należy znaleźć drogę wyjścia bądź poważną sprawę, która wymaga przemyślenia i zdecydowania się na jakieś jej rozstrzygnięcie. W przypadku projektu, problem jest punktem startowym do wypracowania jego celu.  

Program 

To grupa najczęściej ściśle połączonych ze sobą projektów, które wspólnie tworzą jedną całość i pozwalają osiągnąć wspólny cel nadrzędny, który nie byłby możliwy do osiągnięcia, gdyby każdy z projektów był realizowany z osobna.

Projekt 

Jest owocem planowania działań, które z założenia mają prowadzić do pewnej zmiany społecznej, najczęściej zmiany na lepszeJest przedsięwzięciem zaplanowanym, działaniem mającym określony swój początek i koniec, jego głównym celem jest doprowadzanie do pozytywnych skutków, wytworzenia nowej jakości. Projekt opisuje zastaną rzeczywistość, określa czas, kierunki i sposoby jej zmiany, definiuje niezbędne do tej zmiany zasoby. Cele projektu mają określać, co zmieni się w sytuacji naszych odbiorców lub co zmieni się w środowisku, w którym realizujemy przedsięwzięcie.

Projektów się nie składa. Gotowe projekty są naszym narzędziem pracy. Określają zmianę, jaką chcemy przeprowadzić i narzędzia, jakie będą potrzebne do tej zmiany. Dobry projekt jest zatem podstawą do tego, by złożyć dobry, logiczny i spójny wniosek. Na jeden projekt można też napisać kilka wniosków, które wzajemnie będą się uzupełniać.

Rezultaty 

Bezpośrednie i natychmiastowe efekty zrealizowanego projektu. Rezultaty dostarczają informacji o zmianach, jakie nastąpiły w wyniku wdrożenia projektu u beneficjentów ostatecznych, bezpośrednio po uzyskaniu przez nich wsparcia.

Rezultaty miękkie 

Rezultaty projektu nie będące obiektami fizycznymi, mające postać niematerialną i często niemożliwą do bezpośredniej weryfikacji w procesie prostego, fizycznego monitoringu, np. nabycie nowej wiedzy, zdobycie nowych umiejętności, zwiększenie zdolności instytucjonalnych.

Rezultaty twarde 

Rezultaty projektu będące obiektem fizycznym, mierzalnym w procesie bezpośredniego monitoringu fizycznego, np. zrealizowanie 24 godzin szkolenia, uczestnictwo 100 osób w wydarzeniu, wydanie 1000 egzemplarzy publikacji.

Ryzyko 

Nawet najlepiej przygotowany projekt nie daje nigdy całkowitej pewności, że jego realizacja przebiegnie zgodnie z planem. Dlatego na etapie planowania projektu powinno się dokonać analizy zagrożeń, jakie mogą wystąpić podczas realizacji przedsięwzięcia, a także opracować rozwiązania, które znajdą zastosowanie, gdy dana przeszkoda rzeczywiście się pojawi.

Ryzyko w projekcie należy rozumieć jako zdarzenia, które w sposób pozytywny bądź negatywny wpływają na jego realizację. Ze względu na skutki, jakie mogą przynieść, szczególną uwagę należy zwrócić jednak na te zdarzenia, które zagrażają prawidłowej realizacji projektu.

Uczestnicy projektu 

Osoby bezpośrednio zaangażowane w realizację projektu.

Wkład własny 

Określona w umowie o dofinansowanie projektu albo decyzji część nakładów ponoszonych przez beneficjenta na jego realizację, niepodlegająca zwrotowi. Wkład własny może być finansowy, niefinansowy, np. praca wolontariuszy lub rzeczowy, np. sprzęt lub wynajem pomieszczeń.

Wniosek 

Oferta na realizację projektu (bądź jego fragmentu) przedstawiana grantodawcy lub sponsorowi w zaproponowanym przez niego formacie. Wniosek jest aplikacją o fundusze, którą składa się u grantodawcy. To narzędzie zdobycia pieniędzy lub środków materialnych na realizację zaplanowanego projektu.

Wypełnienie wniosku to czynność techniczna i administracyjna, ale wymagająca umiejętności, skupienia i dokładności. Ważnym elementem są załączniki. Do wniosku, w zależności od wymagań organizacji udzielającej dotacji, należy załączyć: statut organizacji, wyciąg z odpowiedniego rejestru, bilans, sprawozdanie merytoryczne, CV kluczowych osób, itp.

Wnioskodawca 

Ten kto składa wniosek, inaczej Oferent.

Wydatki kwalifikowane 

Patrz: Koszty kwalifikowane.

Zadanie zlecone

Zadania takie są realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego, na szczeblu lokalnym, zaś państwo potwierdza ich prawidłowość i uwiarygodnia tę czynność. Podobnie jak jednostka samorządu może zlecić organizacji pozarządowej realizację zadania publicznego, przekazując jednocześnie środki finansowe na ten cel i nadzorując tylko prawidłowość realizacji zadania, tak administracja rządowa zleca wykonywanie określonych zadań samorządom, gwarantując na ten cel środki finansowe. Zadania zlecone mają charakter obowiązkowy – samorząd nie może odmówić ich realizacji, stąd wynikający z Konstytucji RP (art. 166) obowiązek nakładania takich zadań na samorządy ustawą, a nie umową - jak to ma miejsce w przypadku zlecania zadań organizacjom pozarządowym.

Zrównoważony rozwój 

Tłumaczony także jako trwały. Jest to taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń.

Komentarze